Maar vooral formuleren we nieuwe antwoorden op de vraag hoe we de bereikbaarheid van Zuid-Nederland kunnen behouden of zelfs verbeteren. Hard nodig ook, omdat de voorgenomen aanleg en uitbreiding van wegen binnen SmartWayZ.NL inmiddels tot stilstand is gekomen. Om Zuid-Nederland bereikbaar te houden, wordt vooral de relatie naar personenvervoer gelegd. Maar welke rol speelt vrachtverkeer / logistiek hierin? Zou het slimmer omgaan met vrachtbewegingen over de weg niet een bijdrage kunnen leveren aan een betere bereikbaarheid van Zuid-Nederland? Zes jaar geleden, bij de start van Smart Mobility binnen SmartwayZ.NL was er weinig informatie en kennis over vrachtverkeer. Hoeveel vrachtverkeer rijdt er eigenlijk op snelwegen, provinciale wegen en in steden en dorpen? Van waar naar waar? En waarom eigenlijk? Over logistieke ketens van klant, verlader en transport was weinig kennis aanwezig. Dus werd het zes jaar geleden onze prioriteit om zicht te krijgen op het logistieke verkeer in Zuid-Nederland. Hiervoor gingen we in gesprek met partijen als Jumbo, Sligro, Bavaria, Albert Heijn en transportbedrijven en onderzochten we allerlei soorten data. Daaruit bleek dat vrachtverkeer – zowel lángs, náár als ín steden – een groot percentage van alle verkeer vormde. Door slimmer, efficiënter en duurzamer met die stromen om te gaan zouden we zichtbare positieve impact kunnen realiseren op de bereikbaarheid van Zuid-Nederland. Waar óók de logistieke sector voordeel bij had. Daarvoor was het nodig om slimme logistieke oplossingen en innovaties te ontwikkelen gebaseerd op data. Al in 2019 bleek dat de uitbreiding van infrastructuur veel trager liep dan verwacht. De Smart Mobility-tak van SmartwayZ.NL kreeg de opdracht om te versnellen. Eind 2023 moesten er zichtbare verbeteringen zijn van de bereikbaarheid in Zuid-Nederland. Deze opdracht met deadline dwong ons om ambitieuze doelstellingen met concrete en meetbare KPI’s op te stellen. Van daaruit redeneerden we terug hóé we deze konden realiseren. Hiervoor hanteerden we steeds dezelfde aanpak: eerst data verzamelen over verschillende logistieke stromen. Deze data leverde inzichten op over wat er nu werkelijk gebeurde in logistieke ketens. Vervolgens bedachten en ontwikkelden we samen met partners oplossingen en testten we of ze werkten. Tenslotte selecteerden we de oplossingen die interessant waren om in te zetten voor grote gebruikersgroepen en/of die veel effect opleverden. Hierbij besteedden we veel aandacht aan marktpartijen die ons konden helpen in de opschaling (Win-Win). Deze aanpak blijkt nu -eind 2023- z’n vruchten af te werpen. Zo realiseerden we samen met gemeenten en private partijen bijvoorbeeld bouwhubs die bouwstromen drastisch verminderen in de binnenstad. Samen met het ministerie van I&W zetten we Connected Transport Corridors op om routereistijden te verkorten en trucks minder te laten stoppen. Ook maakten we dashboards die ervoor zorgen dat er meer vracht over water en spoor vervoerd wordt en bouwden we platforms die leegrijden verminderen. Door de kennis die we in zes jaar tijd hebben opgebouwd over logistiek, hebben we verbeteringen in de bereikbaarheid van Zuid-Nederland kunnen realiseren. Mede door onze inzet staat logistiek nu op de kaart bij andere landsdelen en centrale overheden. In onze aanpak hebben we ons gericht op een aantal sporen. En binnen die sporen op een aantal onderwerpen. Veel hebben we laten liggen. We denken bijvoorbeeld dat er nog veel meer verbeteringen zijn te behalen op de grote vrachtstromen over de weg tussen havens en achterland. Ook internationaal. En kunnen er nog veel meer diensten worden geleverd over de generieke (data)infrastructuur die we hebben gebouwd. In regio’s en steden. Bijvoorbeeld door vrachtverkeer dynamische prioriteiten te geven buiten de spitstijden. De potentie voor verbeteringen van het logistieke verkeer in de stad -naast bouwverkeer- is ook groot. Op aanpalende thema’s als verbetering leefomgeving, gezondheid, veiligheid en duurzame verplaatsingen hebben we een hoog te verbeteren potentieel gezien. Kortom: we hebben nog maar het topje van de ijsberg opgepakt.

De daadkracht van deze aanpak was een vliegwiel voor energie en enthousiasme onder alle betrokken partijen – zowel publiek als privaat, regionaal als landelijk. Die energie hebben we de komende jaren nodig, want er komen in hoog tempo allerlei transities op overheden af. Klimaat, energie, stikstof, mobiliteit, en meer. De aanpak zoals we die de afgelopen jaren hebben ontwikkeld, helpt mogelijk ook andere en nieuwe transitieprogramma’s om significante resultaten te bereiken in overzichtelijke tijdsperioden. Ik hoop dat u uw voordeel kunt doen met dit resultatenboek en onze ‘lessons learned’. Theo Stevens Teamleider Smart Logistics